10 სანახავი ფილმი მაშინ, როდესაც ცხოვრებისეულ ძიებაში ვართ

nugo July 11, 2021

20-ე საუკუნის დასაწყისში დასავლეთ ევროპაში, განსაკუთრებით კი საფრანგეთში, ლიტერატურის ახალი ჟანრი გახდა პოპულარული. ისეთმა მწერლებმა, როგორებიც ჟან-პოლ სარტრი და ალბერ კამიუ არიან, წერა ადამიანების ყოფაზე და მის კრიზისზე დაიწყეს და ამას ეგზისტენციალიზმი დაარქვეს, ფილოსოფიური თეორია, რომელშიც ადამიანის არსებობაზეა ხაზი გასმული, რომელიც თავად განსაზღვრავს საკუთარ განვითარებას და ბედისწერას. ამ ადამიანებმა გავლენა არა მარტო სოციოლოგიაზე, კოლონიალურ თეორიასა და პოსტკოლონიალიზმზე მოახდინეს, არამედ კვალი კინოშიც დატოვეს. სარტრის მთავარი იდეა იმაში იყო, რომ “ადამიანი განწირულია იყოს თავისუფალი”, რაც გულისხმობს იმას, რომ ღმერთი არ არსებობს.

დღეს წარმოგიდგენთ ფილმებს, რომლებშიც სარტრის ფილოსოფიიდან ცენტრალული გაგებებია ასახული: ეგზისტენციალური კრიზისი, თავისუფლების წყურვილი და ცხოვრების აზრის ძიება.

ექს რობოტი (2015)

თავის სარეჟისორო დებიუტში ბრიტანელმა მწერალმა და სცენარისტმა ალექს გარლანდმა კლასიკური სიუჟეტი გამოიყენა: მეცნიერი და მისი შემოქმედება. ეს საინტერესო და დამაინტრიგებელი სამეცნიერო-ფანტასტიკური კინოფირი ექსპერიმენტზეა, რომელშიც ახალგაზრდა პროგრამისტი კალები იღებს მონაწილეობას, რომელსაც დომნალ გლისონი ასრულებს. მას მოუწევს განსაზღვროს, ფლობს თუ არა თვითშეგნებას მსოფლიოში პირველი ხელოვნური ინტელექტი ავა, რომელსაც ალისია ვიკანდერი ასრულებს. ფილმმა ოსკარი საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის მიიღო, ალექს გარლანდი კი საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის იყო ნომინირებული.

ლევიათანი (2014)

ფილმის მოქმედება რუსეთის სანაპირო ქალაქში ვითარდება. სიუჟეტის ცენტრალური ისტორია მოგვითხრობს ადამიანზე, რომელიც ყურეს სანაპიროზე ცხოვრობს, ქალაქის კორუმპირებული მერი კი მთელი მისი უძრავი ქონების წართმევას ცდილობს. ეს ანდრეი ზვიაგინცევის სოციალური დრამაა, რომელიც შეძლებულების პრივილეგირებულ ხელისუფლებას ამხელს. მთავარი გმირი ეგზისტენციალურ კრიზისს ეჩეხება და სამართალი, ამჯერად, ვერ იმარჯვებს. ლევიათანი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფილმია, რომელიც პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში გადაუღიათ. ზვიაგინცევის ფილმი ოსკარზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის იყო ნომინირებული.

სირცხვილი (2011)

სტივ მაქკუინის ფილმში მაიკლ ფასბენდერი 30 წლის სექსოჰოლიკი ბრენდონის როლში მოგვევლინა, რომელიც ვერ აკონტროლებს თავის სექსუალურ ცხოვრებას. ფასბენდერის გმირი მარტო ცხოვრობს და თავის ნიუ-იორკის ბინაში ყოველ დილას სხვადასხვა ქალთან ერთად იღვიძებს. თუმცა, ყველაფერთან ერთად, მას დეპრესია ეწყება და ეგზისტენციალურ კრიზისს განიცდის. ამ როლისთვის მაიკლ ფასბენდერი ოქროს გლობუსზე იყო ნომინირებული.

სერიოზული ადამიანი (2009)

ჯოელ და ეთან კოენების შავი კომედია ბევრ ფილოსოფიურ თემას ეხება, მათ შორის მთავარ საკითხს: “რაში მდგომარეობს ცხოვრების აზრი?”. მაიკლ სტაჰლბარგის გმირი ფიზიკის მასწავლებელია ებრაელების ოჯახიდან, რომლის ცხოვრებაც ჩვენს თვალწინ ინგრევა: ქალიშვილი ფულს პარავს, ვაჟი მარიხუანას საგანგაშო რაოდენობით მოიხმარს, ვიღაც ანონიმურ წერილებს უგზავნის, ცოლი განქორწინებას ითხოვს და მათ საერთო საბანკო ანგარიშს აცარიელებს. სტაჰლბარგის გმირი იძულებულია ძმასთან ერთად სასტუმროში იცხოვროს. მისი ცხოვრება – დიდი ბრძოლა, ღმერთისგან გამოგზავნილი გამოცდაა, რომელიც მან უნდა გაიაროს და საკუთარი რწმენა არ დაკარგოს. ფილმი ოსკარზე საუკეთესო სურათისთვის და საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის იყო ნომინირებული.

ფოტოგადიდება (1966)

ეს არის მიქელანჯელო ანტონიონის ცნობილი ფილმი, რომლის მოქმედებაც ლონდონში ვითარდება. დევიდ ჰემინგსის გმირი ტომასი წარმატებული ახალგაზრდა ფოტოხელოვანია, რომლის ინტერესებიც პოპ-მუსიკაზე, სექსზე, მოდასა და ნარკოტიკებზეა ფოკუსირებული. ერთხელ მან ბაღში ჩუმად გადაიღო მამაკაცი და ქალი, თუმცა ქალმა შეამჩნია ის და სტუდიამდე გაჰყვა ფოტოგრაფს და მოითხოვა, რომ ფირი მიეცა მისთვის. გამჟღავნების, ფოტოგადიდების შემდეგ ჰემინგსის გმირმა კადრში შეამჩნია უცხო ადამიანი იარაღით და გვამი. ბაღში დაბრუნების შემდეგ, მან მამაკაცის სხეული იპოვა. ფოტოხელოვანი ცდილობს მკვლელობაზე მოუყვეს სხვებს, თუმცა არავინ უჯერებს. ამასობაში ყველა მისი ნეგატივი ქრება მისი სტუდიიდან და ახლა უკვე რთული გასარკვევია, სად ჩაანაცვლა რეალობა წარმოსახვის უნარმა. ფილმი ოსკარზე საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის, ანტონიონი კი – საუკეთესო რეჟისორისთვის იყო ნომინირებული.

ცარიელი სახლი (2005)

კიმ კი დუკის ღრმა ისტორია სიყვარულსა და ურთიერთგაგებაზე. მთავარი გმირი, ტე სუკი, ახალგაზრდა ბიჭია, რომელიც მოტოციკლით დადის ქალაქში და სარეკლამო ქაღალდებს აკრავს კარებზე, შემდეგ ბრუნდება ადგილზე და ამოწმებს მათ. თუ ქაღალდები არ არის ჩამოხეული, ის სახლში ძვრება და ჩერდება მანამ, სანამ ბინის პატრონი გამოჩნდება. ტე სუკი არაფერს იპარავს, იქ ცხოვრების სანაცვლოდ კი რეცხავს ჭურჭელს, ტანსაცმელს და გატეხილ ნივთებს აკეთებს. ერთხელ ის მდიდრულ სახლში ხვდება, რომლის დიასახლისიც ქმრის მხრიდან ძალადობის მსხვერპლია. ტე სუკი გოგონას იცავს, გოგო კი მასთან ერთად მიდის და ახლა ერთად ხეტიალობენ ერთი სახლიდან მეორეში.

ასეთია ცხოვრება ბალთაზარ (1966)

კინოკრიტიკოსები თვლიან, რომ რობერტ ბრესონის ეს ფილმი მსოფლიო კინოხელოვნების ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევაა. ეს ისტორია არის ვირზე, სახელად ბალთაზარი, რომელიც მთელი ცხოვრების მანძილზე იცვლიდა მეპატრონეს და ყველა თავისებურად ექცეოდა. გენიალურმა რეჟისორმა საშუალება მოგვცა შევხედოთ სამყაროს ვირის თვალებით, მაგრამ ფილმში არ არის არც ერთი სცენა, სადაც შეიძლება დაგვენახა ბალთაზარის რეაქცია. ცხოველი თავის რთულ ბედისწერას მადლიერი სტოიციზმით, უპრეტენზიოდ და უბოროტოდ იღებს.

იყო ჯონ მალკოვიჩი (1999)

სპაიკ ჯონსის ფილმი კრეიგ შვარცზე მოგვითხრობს, რომელსაც ჯონ კიუსაკი ასრულებს. ოჯახის სარჩენად კიუსაკის გმირი უცნაურ კომპანიაში იწყებს მუშაობას, სადაც ის პორტალს აღმოაჩენს, რომელსაც ადამიანები ჰოლივუდის მსახიობის, ჯონ მალკოვიჩის სხეულში გადაჰყავს. პატარა კარის გავლით შესაძლებელია სხვის გონებაში მოხვედრა და სამყაროს მალკოვიჩის თვალით აღქმა. კრეიგმა თავის კოლეგასთან ერთად ბიზნესი წამოიწყო – 200 დოლარად მსურველებს შეუძლიათ 15 წუთი მსახიობის სხეულში გაატარონ. ადამიანები, რომლებიც საკუთარი ცხოვრებით უკმაყოფილოები არიან, რიგში დგებიან, რათა ყველაფერს სხვისი თვალებით შეხედონ. ფილმში ნაჩვენებია, თუ რამდენად გამოეყო ე.წ. “პირველი კლასი” სხვა ადამიანებს. ისინი ერთსა და იმავე რეალობას იზიარებენ, მაგრამ სხვადასხვანაირად აღიქვამენ. ფილმი ოსკარის სამ კატეგორიაში იყო ნომინირებული.

ზამთრის ძილი (2014)

სამი საათი და თექვსმეტი წუთი – ასეთია კინოფირის ხანგრძლივობა, მაგრამ ამან არ უნდა შეგაშინოთ, რადგან ის ნამდვილად არ არის მომაბეზრებელი. ნური ბილგე ჯეილანის მომაჯადოვებელი დრამის აუჩქარებელი რითმი ფილმის სასარგებლოდ გადაიხარა, რადგან რომანის სიღრმეებს უკეთ გადმოსცემს. “ზამთრის ძილისთვის” ნური ბილგე ჯეილანმა კანის ფესტივალზე ოქროს პალმის რტო დაიმსახურა. ფილმი ანტონ ჩეხოვის მოთხრობის მიხედვით არის გადაღებული.

მეშვიდე ბეჭედი (1957)

და ბოლოს, ინგმარ ბერგმანის ერთ-ერთი საუკეთესო ნამუშევარი, რომლითაც მე-20 საუკუნის კინემატოგრაფებს მოსვენება დაუკარგა არა მხოლოდ ორიგინალური სცენარით, არამედ კამერასთან მუშაობითაც. ფილმის მოქმედება XIV საუკუნეში ვითარდება, როდესაც რაინდი ანტონიუს ბლოკი და მისი მეჭურჭლეთუხუცესი იონსი ათი წლის შემდეგ ჯვაროსნული ლაშქრობიდან ბრუნდებიან. რაინტს ტანჯავს კითხვა: “არსებობს თუ არა ღმერთი სინამდვილეში?”. მას სიკვდილი ევლინება, მაგრამ ანტონიუსი მას ჭადრაკის თამაშს შესთავაზებს. მთავარი თემები, რომლებსაც ბერგმანი ეხება ფილმში: მორალი, სიკვდილი და ეგზისტენციალური დილემაა. ფილმმა კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი მიიღო.