21-ე საუკუნის 15 საუკეთესო ანიმაციური ფილმი

nugo July 10, 2021

ანიმაციური ფილმების ჟანრმა გრძელი გზა გაიარა, რომელიც რამდენიმე განსხვავებული ეტაპისგან შედგებოდა. ხელით დახატული ნამუშევრების ეპოქიდან ავტორებმა კომპიუტერული გრაფიკის ხანაში გადმოინაცვლეს, რომლის განვითარების პარალელურადაც მაყურებელს სულ უფრო და უფრო მაღალი სტანდარტის მოთხოვნები უჩნდება რეჟისორების მიმართ. დეკადების განმავლობაში არტისტები ახალ გზებსა და ხრიკებს ეძებდნენ იმისათვის, რომ საკუთარი პროექტი საზოგადოებისთვის უფრო მეტად ესთეტიური და დამაინტრიგებელი სახით შეეთავაზებინათ.

კინოინდუსტრიაში Pixar-ის მსგავსი კომპანიების გამოჩენამ უდიდესი გავლენა იქონია ანიმატორების ხედვასა და მუშაობის ტექნიკაზე. თუკი წინა საუკუნეში ანიმაციური ფილმი საბავშვო ჟანრად ითვლებოდა ან მსუბუქ შინაარსთან ასოცირდებოდა, თანამედროვე არტისტები Pixar-ის მიერ წამოწყებულ ტალღას შეუერთდნენ და ეს სფერო სრულიად სხვა მხარეს წაიყვანეს. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ანიმაციურ ფილმებში დაიწყეს ყველაზე რელევანტური თემების განხილვა და ასევე ისეთი პოლიტიკური მესიჯების გადმოცემაც კი, რომლის ხმამაღლა თქმაც სხვა საშუალებებით შეუძლებელი იყო.

21-ე საუკუნის მიჯნაზე ნიჭიერ არტისტებს კომპიუტერული გრაფიკის ახალმა დონემ საშუალება მისცა ზედმიწევნით ზუსტად გადმოეცათ ის სულისშემძვრელი და ემოციური ისტორიები, რომლის წყალობითაც 1 საათიანი ანიმაციური ფილმი მილიონობით ადამიანთან ბევრად უფრო ღრმა და ემოციურ დონეზე მოახერხებდა კავშირის გაბმას. მსგავსი შესაძლებლობები არამარტო ანიმატორებისთვის, არამედ მთლიანად კინოინდუსტრიის წამყვანი ფიგურებისთვის იქცა სრულიად ახალი ეტაპის დაწყების მოტივატორად. თამაშში დიდი მოთამაშების ჩართვამ და ფართო მასების დაინტერესებამ ახალი ჟანრების შექმნაც კი გამოიწვია. გთავაზობთ 15 საუკეთესო ანიმაციურ ფილმს, რომლის ყურების დროსაც მთავარ პერსონაჟებთან ემოციურ კავშირს აუცილებლად იგრძნობთ და ხშირ შემთხვევაში გრაფიკული ვიზუალითაც ძალიან მოხიბლული დარჩებით:

15. კუბო – ლეგენდა სამურაიზე (2016)

Kubo and the Two Strings

უკვე თითქმის ორი ათწლეულია, რაც 3D გრაფიკა ყველაზე ცნობილი ნამუშევრების მთავარ იარაღად იქცა, თუმცა სტუდია Laika მაინც არ შეუშინდა გამოწვევას და საკმაოდ საინტერესო ნამუშევარიც შექმნა. ევროპული და იაპონური სტილის მიქსი შთამბეჭდავ ვიზუალსა და ატმოსფეროს ქმნის, რომელშიც ძალიან საინტერესო პერსონაჟებს გაიცნობთ. მაგიითა და ემოციური ისტორიით შემოსილი სამურაი აუცილებლად დაგამახსოვრებთ თავს. ეს ნამუშევარი ერთ-ერთი ყველაზე ორიგინალური და მოულოდნელი ხასიათის ფილმია, ამიტომ მისი თითოეული სცენის ნახვა უდიდეს სიამოვნებას მოგანიჭებთ.

14. ანომალიზა (2015)

თუკი გინდათ, რომ ნახოთ ყველაზე ადამიანური ფილმი, რაც კი ოდესმე გადაუღიათ, მაშინ პირველ რიგში ანომალიზა უნდა იხილოთ. ამ ნამუშევრის სცენარი იმდენად შთამბეჭდავია, რომ თავდაპირველად მისი სიღრმის გადმოცემა მხოლოდ რადიოს ეთერის საშუალებით სურდათ, თუმცა საბოლოოდ პროექტმა ანიმაციური ფილმის სახე მიიღო. ნათელი გონების მარადიული ბრწყინვალების ავტორმა ამ განსხვავებულ სურათშიც სრულიად განსხვავებული სამყარო წარმოაჩინა, სადაც მთავარი გმირი ეგზისტენციალური კრიზისის პირასაა. კრიტიკოსების აზრით, კაუფმანმა საკუთარი დეპრესიის გადმოსცემა სცადა ამ ფილმით, თუმცა საბოლოო ჯამში საკუთარი წარსულიდან გამომდინარე, ფილმს შავი იუმორისა და ეროტიკის ნიუანსებიც დაურთო.

13. პაპრიკა (2006)

Paprika (2006)

ეს ანიმაცია დასაწყისის ფანებს განსაკუთრებით მოეწონებათ, რადგან ამ შემთხვევაშიც სიზმრებისა და რეალობის არევაზე მოგვითხრობს სიუჟეტი. ფილმის მთავარი გმირი ფსიქიატრია, რომელიც არალეგალური პროცედურების გამოყენებით პაციენტების სიზმრებში შედის, რადგან იქიდან უფრო კარგად უმკურნალოს მათ. ქრისტოფერ ნოლანის ცნობილი ნამუშევრისგან განსხვავებით, პაპრიკაში სატოში კონმა სრულიად ახალი დონის წარმოსახვითი რეალობა შექმნა და ყველაზე ზღაპრული სამყაროს წარმოსაჩენად ბოლომდე გამოიყენა ანიმაციის ის შესაძლებლობები, რომელიც რეალურ კინოს ფიზიკურად არ აქვს.

12. ილუზიონისტი (2010)

The Illusionist

გულშიჩამწვდომი ისტორია ტრაგიკული ცხოვრების მქონე ილუზიონისტის შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც ძალიან საინტერესო გოგონას გაიცნობს. მას ილუზიონისტის მაგია ნამდვილი ჰგონია და ეს წყვილის ურთიერთობას ძალიან გამორჩეულს ხდის. უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ცნობილი ანიმატორებისგან განსხვავებით, რეჟისორმა მთავარ გმირსა და უცნობ მანდილოსანს შორის საკმაოდ თავისებური დამოკიდებულება წარმოაჩინა. სილვენ შომემ მორიგი სასიყვარულო ისტორიის გადმოცემას მამაშვილური ურთიერთობის ასახვა არჩია და ამან ბევრად უფრო სასიამოვნო გახადა ფილმი. ასევე, მთლიანი სურათი ადამიანური სამყაროს რეალურ სახეს პირდაპირ ასახავს მთელი თავისი უარყოფითი მხარეებითა და მახინჯი ყოველდღიურობით.

11. მერი და მაქსი (2009)

Mary-and-Max

ადამ ელიოტმა ბავშვური ანიმაციით იდეალურად გადმოსცა ყველაზე სერიოზული ცხოვრებისეული პრობლემების სრული ანალიზი, თანაც ამისთვის საკმაოდ უჩვეულო პერსონაჟები გამოიყენა. სიუჟეტის მთავარი გმირი ახალგაზრდა გოგონაა, რომელიც ავსტრალიაში მარტოსულ ნიუიორკელ ბიჭს გაიცნობს და შეიძლება ითქვას, რომ მათი ურთიერთობის ისტორია მარტივად უტოლდება დისნეის ზღაპრების დონეს. ალკოჰოლიზმისა და დეპრესიის გარდა, სცენარში ძალადობასა და აუტიზმთან დაკავშირებული თემებიც საკმაოდ კარგად არის წარმოჩენილი. სწორედ ამიტომ არ ელოდა არავინ, რომ ელიოტი ამ სცენარს ანიმაციის სახეს მისცემდა, თუმცა პირდაპირ შეიძლება ითქვას, რომ ასეთი არჩევანი მართლაც უნიკალური ფილმის შექმნის საფუძვლად იქცა.

10. პერსეპოლისი (2007)

ირანის ისლამურ რესპუბლიკას დღეს ჩვენ ვიცნობთ, როგორც ფუნდამენტალისტი ხელისუფლებისა და სასულიერო პირების მიერ მართულ სახელმწიფოს, მაგრამ, სამწუხაროდ, ძალიან ცოტა ვიცით იქ მცხოვრებ ადამიანებზე, განსაკუთრებით მათზე, რომლებიც 80-იანი წლების ისლამურმა რევოლუციამ ძალიან დააზარალა. იმას, რომ ირანში განსხვავებული აზრი არსებობს, მოწმობს ისიც, რომ ირანული კინო ერთ-ერთი საინტერესო და სანიმუშოა.

პერსეპოლისი სწორედ ასეთ სანიმუშო ფილმებს შეგვიძლია მივაკუთვნოთ. მარჯან სატრაპის მიერ ილუსტრატირებულ და დაწერილ გრაფიკულ რომანზე დაფუძნებული შავ-თეთრი ანიმაცია, რომლის ერთ-ერთ რეჟისორი თავად ავტორია, პატარა გოგონას თვალით დანახულ 80-იანების ირანზე ძალიან უშუალოდ, შეულამაზებლად მოგვითხრობს. თინეიჯერობის ასაკში ქვეყნიდან ევროპაში გადასახლებული გოგონას ცხოვრება კი, რომელსაც თვითგამორკვევისა და პიროვნული პრობლემები აქვს, აზიასა და ევროპას შორის მარადიული განსხვავებულობის სიმბოლოა.

როგორც რომანი, ისე ანიმაცია, შესანიშნავი ილუსტრაციებით, ცხადად გვიხატავს ირანის თანამედროვე ისტორიას, ირანელი ახალგაზრდობის პრობლემებს, მენტალიტეტს და სოციალურ განწყობებს. და ეს ყველაფერი შესანიშნავი იუმორითა და თვითკრიტიკითაა შეზავებული. სწორედ ამან განაპირობა მარჯან სატრაპის ამ მშვენიერი ნაწარმოების ევროპულ ბაზარზე წარმატება.

9. სათამაშოების ისტორია 3 (2010)

სიქველებს Pixar-ის ძლიერი მხარედ ვერ ჩავთვლით. სათამაშოების ისტორია 2, დორის ძიებისას და მანქანების  სიქველები ისეთი მოსაწონი ვერ გამოდგა, როგორსაც მაყურებელი ელოდა, ამიტომ სათამაშოების ისტორია 3-ის დაანონსებამ ფანები, ცოტა არ იყოს შეაშფოთა, განსაკუთრებით კი ისინი, ვის გულშიც სათამაშოების ისტორიის პირველ ნაწილს განსაკუთრებული ადგილი უკავია.

სათამაშოების ახალ ამბავში ენდი უკვე თინეიჯერია და კოლეჯში სასწავლებლად ემზადება, ყუთში შენახულ სათამაშოებს კი ახალი სახიფათო თავგადასავლები ელოდებათ.

და მაინც, რა გამოარჩევს ამ ისტორიას სხვა სიქველებისგან? – ეს წინა ორთან კავშირია. პირველი ისტორია 1995 წელს გამოვიდა, მეორე 1999-ში, რაც ნიშნავს, რომ ფილმის სამიზნე აუდიტორია გაიზარდა, ისევე როგორც ენდი, თუმცა საყვარელი სათამაშოები კვლავ საყვარელ სათამაშოებად რჩებიან. სათამაშოების ისტორია 3, შეიძლება ითქვას, პირველი ანიმაციაა, რომელმაც მილენიალებს ნოსტალგიის გრძნობა გაუღვიძა. მათ არამარტო ფილმი უყვართ, არამედ თავიანთი ბავშვობაც, რომელიც მილენიუმთან ერთად დამთავრდა.

8. ერთხელ ტოკიოში (2004)

რეჟისორსა და ანიმატორ სატოში კონს 46 წლის ასაკში სულ ოთხი ფილმი აქვს გადაღებული და ოთხივე შედევრია, მაგრამ ერთხელ ტოკიოში მართლაც საუკეთესოა. ემოციური კომედია ოჯახზე, სასწაულებზე და სიყვარულზე.

“ნათლიმამამ ტოკიოში” ანიმე ჟანრში საკუთარი სიტყვა თქვა. ესთეტიკურად დახვეწილი, სოციალური თემატიკით დატვირთული ფილმი რაღაც სხვა სიმაღლეებს აღწევს, ვიდრე ამას ანიმაციური ფილმისგან ველით. უსახლკარო ადამიანების მიერ სასწაულებრივი ჩვილის პოვნა კი ჯადოსნურ შტრიხებს მატებს ისედაც მაგიურ სიუჟეტს, რომელსაც თვალს ვერავინ მოწყვეტს.

7. თავდაყირა (2015)

გამოსვლის წელს თავდაყირა ყველამ შერაცხა Pixar-ის საუკეთესო ფილმად, ამჟამად კი, ანუ ორი წლის შემდეგ, ის დროის გამოცდის წინაშე დგას. საინტერესოა, რა ადგილს დაიკავებს საბოლოოდ ეს შესანიშნავი ფილმი ანიმაციის მრავალფეროვან სამყაროში, მაგრამ უდავოა, რომ ფსიქოლოგიური ფილმი პერსონაჟების სახით წარმოდგენილ ემოციებზე პიქსარის ერთ-ერთი საუკეთესო ნამდვილად არის. ხუთი ანთროპომორფული ემოცია რაილის უცვლელი თანამგზავრია და ეხმარება მას: ბრაზი, შიში, ზიზღი სევდის აცილებაში, ხოლო სიხარული და მწუხარება – ამ ყველაფრის დაბალანსებაში. რეჟისორ პიტ დოქტორისთვის რეილის ქცევის ინსპირაციად საკუთარი ქალიშვილის ქცევაზე დაკვირვება იქცა, ამ დიდებულმა ფილმმა კი ყველას აჩვენა, რომ თუ მოწყენილი ხარ, ხანდახან არა უშავს.

6. ჰოულის მოსიარულე კოშკი (2005)

ჰაიაო მიაძაკის კინოსამყაროზე გავლენა ნამდვილად გრანდიოზულია. 1984, ანუ მისი დებიუტის წლიდან დღემდე, მიაძაკის ანიმეები ნებისმიერი გემოვნების მაყურებლის ფავორიტია. მის ბრწყინვალე ფილმებს შორის შეუძლებელია გამოგრჩეთ თბილი და პაციფისტური სულისკვეთებით სავსე ალეგორიული ჰოულის მოსიარულე კოშკი.

გამოგონილ ქვეყანაში, რომელიც მე-20 საუკუნის ტექნოლოგიებისა და მაგიის ნაზავია, ცხოვრობს მექუდე სოფი, რომელსაც კუდიანი მოხუცებულ ქალად გადააქცევს. იდუმალი ჯადოქრის – ჰოულის ძებნაში მან უნდა სცადოს და აღკვეთოს ომი ორ სამეფოს შორის.

ამბავი არამატო თავისი ბრწყინვალე ვიზუალით გვტაცებს თვალს, არამედ რამდენიმე მნიშვნელოვანი თემითაც. პაციფისტი მიაძაკი ამ ფილმით აშშ-ის ერაყში შეჭრას გამოეხმაურა.

5. ტრიო ბელვილიდან (2003)

ძალიან რთულია შექმნა იდეალური ანიმაცია, მით უმეტეს მაშინ, როდესაც დებიუტანტი ხარ. თუმცა, ფრანგმა რეჟისორმა სილვენ შომემ ეს ნამდვილად მოახერხა. ის ერთ-ერთი გამონაკლისია იმ ტალანტებს შორის, რომელმაც შეძლოა და ანიმაციის ამერიკულ-იაპონური წრე გაარღვია.

ფილმი მოგვითხრობს მადამ სოუზაზე, რომლის ჩემპიონი შვილიშვილის ველოსიპედისტთა კონკურსში მონაწილეობს, თუმცა მოულოდნელად იტაცებენ. ამის შემდეგ კი საქმეში ბებია ერთვება, რომელიც ერთგულ ძაღლ ბრუნოსთან და ბელვილელ დებთან ერთად მისი გადარჩენის ოპერაციას იწყებს.

ანიმაციაში მინიმალურად არის წარმოდგენილი დიალოგები და თითქმის მთლიანად პანტომიმის საშუალებით ესაუბრება მაყურებელს. ის არა მხოლოდ მეგობრობისა და ოჯახური სიყვარულის არაჩვეულებრივ ისტორიას გვიამბობს, არამედ შესანიშნავად წარმოაჩენს ფრანგული კულტურისა და ისტორიის მონაპოვარს.

4. ვალსი ბაშირთან (2008)

1948 წლიდან, ანუ მას შემდეგ, რაც ისრაელი დამოუკიდებელ ქვეყნად ჩამოყალიბდა, მის მოქალაქეებს მუდმივად უწევთ საომარ თუ კონფლიქტურ სიტუაციაში ყოფნა. სწორედ ამიტომ, ნებისმიერი მათგანისათვის სამხედრო სამსახური სავალდებულოა და გამონაკლისს არც რეჟისორი არი ფოლმანი წარმოადგენდა.

ლიბანის სამოქალაქო ომის დროს ის თავად შეესწრო, თუ როგორ ხოცავდნენ ლიბანელი ქრისტიანები ტყვედ ჩავარდნილ პალესტინელებსა და ლიბანელ შიიტებს. სწორედ ამ მოვლენებს იხსენებს რეჟისორი ანიმაციაში, რომელიც დოკუმენტალისტიკაზე მეტად ერთგვარ თერაპიას მოგვაგონებს.

ის მაყურებელს უტყდება, თუ რამხელა დაღი დაასვა მის ფსიქიკას ომმა და რომ ის ერთადერთი არ არის, ვინც საშინელი კოშმარებით იტანჯება. ფილმს ამნეზიისა და ჰალუცინაციების ფონი გასდევს, რომელთა შორისაც ფოლმანი რეალობის გამორკვევასა და მეხსიერების აღდგენას ცდილობს.

3. მაღლა (2009)

პიქსარის ერთ-ერთი საუკეთესო ანიმაცია რეჟისორ პიტ დოქტერის რეალურ გამოცდილებას ეფუძნება. როგორც ჩანს მას ბავშვობაში იზოლირებულად უწევდა ყოფნა და მისმა ბავშვურმა წარმოსახვამ შექმნა კეთილი მოხუცის სახე, რომელიც სულის შემხუთავ რეალობას ათასობით ფერად ბუშტზე მობმული სახლის საშუალებით გაურბის.

თუმცა ჰაერში მოლივლივე სახლი ერთადერთი არ არის, რაც მაყურებლის ყურადღებას იპყრობს – ფილმი ნამდვილად ხელოვნების ნიმუშს წარმოადგენს. პირველი სცენებიდანვე ჩვენთვის ნათელი ხდება კარლის ადრეული ცხოვრების დეტალები და მიუხედავად იმისა, რომ მის ცოლთან, ელისთან ერთად განვლილი გზა სულ რამდენიმე წუთშია ჩატეული, ის დღემდე ერთ-ერთ ყველაზე დასამახსოვრებელ მომენტს წარმოადგენს.

შეიძლება ითქვას,  რომ ეს საუკეთესო მონტაჟის მაგალითია კინოს ისტორიაში – არავითარი დიალოგები, მხოლოდ სურათები. და, რაც მთავარია, ანიმაციის მთავარი იდეა – არასოდეს არის გვიანი იპოვო ბედნიერება.

2. უოლ-ი (2008)

კიდევ ერთი შედევრი პიქსარისაგან, რომელიც საკმაოდ ძლიერ სოციალურ და გარემოს დაცვასთან დაკავშირებულ მესიჯებს შეიცავს. მაყურებელი ეცნობა ორ რობოტს, რომლებიც ყოველგვარი დიალოგის გარეშე ახერხებენ ეკრანს მიგვაჯაჭვონ.

ფილმში მოქმედება 2805 წელს ვითარდება. პლანეტა მთლიანად ნაგვითაა დაფარული და უკვე წლებია გასული მას შემდეგ, რაც ადამიანმა აქ ფეხი უკანასკნელად დადგა. ასობით რობოტიდანაც კი, რომლებიც ნაგვის გადამუშავების მისიით დატოვეს, მხოლოდ ერთი – უოლ-ია დარჩენილი და ის კეთილსინდისიერად აგრძელებს საკუთარი მოვალეობის შესრულებას. მოულოდნელად, დედამიწას დაზვერვის მიზნით კიდევ ერთი რობოტი, ევა უახლოვდება და სწორედ ის ხდება უოლ-ის სიყვარულის ობიექტი.

გარდა აღნიშნული განცხადებისა, რასაც უოლ-ის შემქმნელები ფილმის საშუალებით აკეთებენ, იდეალურია მისი სცენარი და პერსონაჟებიც. შეიძლება ითქვას, რომ შეყვარებული რობოტი ერთ-ერთი ყველაზე ადამიანური გმირია ანიმაციის ისტორიაში.

1. მოჩვენებების მიერ გატაცებულნი (2001)

ჰაიაო მიაძაკის ანიმაცია არა მხოლოდ მის შემოქმედებაში, არამედ მთლიანად ანიმეს ისტორიაშიც კი საუკეთესოა. სწორედ მოჩვენებების მიერ გატაცებულნი გახდა ის ფილმი, რომელმაც რეჟისორს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა.

სიუჟეტი 10 წლის გოგონას გარშემო ვითარდება, რომელიც მოულოდნელად მოჩვენებების სამყაროში ამოყოფს თავს. ერთი შეხედვით მისი შინაარსი აუცილებლად მოგვაგონებს ლუის კეროლის ელისს საოცრებათა ქვეყანაში, თუმცა იაპონელი რეჟისორი გაცილებით დიდ სიღრმეებს ეხება და განიხილავს ბავშვობიდან მოზრდილობაში გადასვლის რთულ და საინტერესო გზას.

სულ ახლახანს მიაძაკი კვლავ დაუბრუნდა ანიმაციას და 2013 წლის შემდეგ პირველად განაახლა მუშაობა ფილმზე, რომლის სათაურიც “როგორ ცხოვრობ” იქნება. ჯერჯერობით უცნობია კიდევ რას უნდა ველოდეთ ლეგენდარული რეჟისორისგან, თუმცა ერთი რამ უდაოა – მოჩვენების მიერ გატაცებულნი მისი შემოქმედების უპირობო მწვერვალია.